Χρήστος Στέργιογλου - Ένας εξαιρετικός ρολίστας!»

Γράφει η Καίτη Μακρή.

Στον κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου, οι καλλιτέχνες αγαπούν να αποκαλούν τον Χρήστο Στέργιογλου «χρήσιμο κι εξαιρετικό ρολίστα». Ο πολύ καλός ηθοποιός που μπήκε στα σπίτια μας πέρυσι με το «10» του Καραγάτση στην τηλεοπτική του μεταφορά έχει κάνει πάνω από 9 μεγάλου μήκους και 3 μικρού μήκους ταινίες, τηλεοπτικές δουλειές και πολύ θέατρο όλα αυτά τα χρόνια. Φέτος βλέπει το όνομά του να πολυσυζητείται κι έξω από τα ελληνικά πλαίσια, λόγω της 2ης ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου «Κυνόδοντας» που απέσπασε το Α βραβείο και το βραβείο Νεότητας, στο 62ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών, τον περασμένο Μάιο. Ήρθε καλεσμένος από την Κινηματογραφική Λέσχη Αλεξανδρούπολης, με την ευκαιρία της προβολής της ταινίας. Τον συναντήσαμε στο καφέ του Εγνατία, ακόμη αναστατωμένο με τις πλημμύρες που έπληξαν το βόρειο τμήμα του νομού, πονώντας για τον τόπο του κι εκφράζοντας την ανησυχία του για όλα όσα επισύρει η εύθραυστη ισορροπία του οικοσυστήματος. Μ’ έναν καλλιτέχνη που νοιάζεται τόσο για τον άνθρωπο και κατέχει αυτό που ονομάζουμε «μεγάλη εικόνα», στάθηκε αδύνατο να περιοριστούμε στα κινηματογραφικά τεκταινόμενα. Άλλωστε ο ίδιος δήλωσε στο πρώτο λεπτό: «Θα προσπαθήσω να είμαι αυτό που λέμε –συνεπής στην επικεφαλίδα- ρωτήστε με ό,τι επιθυμείτε.»

Κ.Μ: Γεννηθήκατε στο Διδυμότειχο. Επισκέπτεστε συχνά τη γενέτειρά σας, κύριε Στέργιογλου;

Όσο μου το επιτρέπουν οι υποχρεώσεις μου στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Όχι, πάντως, όσο θα ήθελα κι αυτό με στενοχωρεί.

Κ.Μ: Νέος, λοιπόν, με καλλιτεχνικές ανησυχίες και οράματα σε μια πόλη στη μεθόριο. Φύγατε από το Διδυμότειχο κυνηγώντας τα όνειρά σας και την επιτυχία, αφήνοντας πίσω την επαρχιακή ατμόσφαιρα;

Κάθε άλλο. Εγώ θέλω η επαρχιακή ατμόσφαιρα να με κυνηγάει και δεν το λέω αυτό επειδή μου λείπει , αλλά γιατί την κουβαλάω μέσα μου. Πιστεύω ότι το μέρος που γεννιέσαι κατοικεί στην καρδιά σου, μόνιμα. Εγώ, πάντως, έτσι νιώθω για το Διδυμότειχο.

Κ.Μ: Πότε αποφασίσατε ότι θέλατε να γίνετε ηθοποιός;

Αυτό ήθελα από μικρό παιδί. Η επιθυμία μου, η απόφασή μου έχει τις ρίζες της τόσο βαθιά που δεν μπορώ καν να θυμηθώ, αν γεννήθηκα μ’ αυτήν ή την απέκτησα κατά τη διάρκεια της παιδικής μου ηλικίας. Πάντως, το σίγουρο είναι πως ό,τι καλλιτεχνικής φύσης δρώμενο γινόταν στην πόλη, με τραβούσε σα μαγνήτης. Γιαπαράδειγμα, γράφτηκα πολύ νωρίς, όταν ακόμη ήμουν μαθητής του Δημοτικού- στην χορωδία του Δήμου Διδυμοτείχου, με μαέστρο τον Χρήστο Μανταλίδη –δε βρίσκεται σήμερα στη ζωή.

Κ.Μ: Αγαπάτε το τραγούδι από τότε, λοιπόν. Τραγουδάτε πολύ ωραία και για τις ανάγκες των ρόλων σας.

Αγαπώ πολύ το τραγούδι, ναι. Τότε ήμουν στους τενόρους, μπορούσα να τραγουδώ σε υψηλή κλίμακα, αυτό είναι πολύτιμη άσκηση, ξέρετε. Αυτό που μου χάρισε η εμπειρία μου στη χορωδία,όμως, είναι κάτι πέρα από το έμφυτο ταλέντο. Ήταν η αυτοπειθαρχία, η συμμετοχικότητα, η υπομονή κι η επιμονή να ασκείσαι, ώστε να υπάρξει ένα καλό και συλλογικό αποτέλεσμα. Η αίσθηση της ομάδας τότε, ίσως να έβαλε και το λιθαράκι μέσα μου και για το θέατρο αργότερα.

Κ.Μ: Πώς το συσχετίζετε αυτό;

Το αν ενωθούν οι φωνές υπό τη διεύθυνση ή τη σκηνοθεσία –το ίδιο κάνει- κάποιου, το τι ρυθμό θα δώσει, τι μέτρα θα ακολουθηθούν, το γεγονός πως αν κάνεις φάλτσο σε ατομικό επίπεδο θα καταστρέψεις τη δουλειά στο σύνολό της, όλα αυτά σχετίζονται τόσο, που αν το αντιληφθείς νωρίς, μόνο κέρδος είναι. Όλο λοιπόν αυτό το πράγμα το πήρα από κει. Η συνέπεια είναι η βασική προϋπόθεση για να συνευρεθείς και να εκφραστείς. Μια παράσταση είναι ένα ραντεβού ακριβείας, όπου πρέπει κάθε στιγμή να είσαι εκεί, πανέτοιμος να πετάξεις ή να αρπάξεις το μπαλάκι. Ο Γουόλτερ Λοτ, ένας Αμερικανός δάσκαλος, το καλοκαίρι του ‘86 στην Τήνο, με δίδαξε να είμαι παρών στη σκηνή. Στο θέατρο δεν είσαι μόνος σου. Ποτέ δεν είσαι μόνος σου. Αλλά ακόμη κι αν είσαι μόνος επί σκηνής, είναι από κάτω οι θεατές, νιώθεις τις ανάσες τους, τους επικοινωνείς την ενέργειά σου και παίρνεις από τη δική τους. Ποτέ δεν πετυχαίνεις μόνος σου και ποτέ το όνειρό μου δεν ήταν, μόνο, να γίνω διάσημος. Δηλαδή, αυτό που είπατε στην αρχή, να κυνηγήσω το όνειρο, για μένα δεν υπάρχει.

Κ.Μ: “Step by step” δώσατε το στίγμα σας στο χώρο;

Δε με αφορά αυτό, έτσι όπως το θέτετε, και πιστεύω πως κανένας πλούσιος και διάσημος ηθοποιός δεν είχε στόχο να γίνει πλούσιος και διάσημος. Και όταν έχεις τέτοιες βλέψεις, απλούστατα δεν περνάς καλά.

Κ.Μ: Στο θέατρο είσαι τόσο εκτεθειμένος που αν δεν είσαι αληθινός, αποκαλύπτεσαι αμέσως. Τελικά η τέχνη επιτρέπει αναλήθειες;

Όχι, ούτε η τέχνη, ούτε οι σχέσεις ούτε η πολιτική επιτρέπουν αναλήθειες. Δεν υπάρχουν βέβαια και πολιτικοί που να νοιάζονται συμβαίνει αυτό και όπου κάποιος νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του, συμβαίνει και κοινωνική καταστροφή.

Κ.Μ: Η τέχνη για την τέχνη ή η τέχνη για τον άνθρωπο;

Μα τώρα, τί ερώτηση είναι αυτή; Ο άνθρωπος κάνει τέχνη γιατί έχει κάτι να πει, όχι για να κάνει καριέρα. Για μένα η τέχνη είναι προσφορά. Για να προσφέρεις, όμως, πρέπει να είσαι καλά, ώστε να συμβεί και το καλό τελικά.

Κ.Μ: Μπουνιά στο στομάχι, δεν σας κρύβω. Λιγόστευε την αναπνοή μου!

Ναι, είναι αφύσικη η άσκηση επιβολής στους άλλους με κάθε τρόπο. Αυτό πάντα με απασχολεί. Η μη γνώση κάνει τον άνθρωπο να υπακούσει σε κάθε είδους εξουσία και αυτός που διαστρεβλώνει την αλήθεια για να παραμένει εξουσιαστής είναι εξάμβλωμα. Ιδιαίτερα, το κίνητρο της χρησιμοποίησης των άλλων ανθρώπων για να επιτύχουμε το σκοπό μας, είναι η αρχή του κακού, είναι η καταστροφή για μια κοινωνία, επιμένω σ’ αυτό. Αν εγώ έχω το όνειρο να μεθοδεύσω τη ζωή σου για το «κοινό καλό», αυτό έχει μέσα του κάτι διαβολικό με πρόσχημα την προστασία… Αυτού του είδους τα όνειρα, λοιπόν, ας γίνουν εφιάλτες γι’ αυτούς που τα έχουν.

Κ.Μ: Θίγετε κάτι που δε θέλω να σκέφτομαι, γιατί πρόσφατα ένιωσα να μεθοδεύω μια κατάσταση για το «κοινό καλό» και το σταμάτησα ζητώντας συγνώμη. Αρκεί αυτό, λέτε;

Αν το εξομολογηθήκατε αυτό, τότε θα γίνετε καλύτερος άνθρωπος. Κάντε βήματα μπροστά και νιώστε καθαρή. Τα άτομα στα οποία αναφέρομαι εγώ, είναι ανάλγητα, δεν παραδέχονται ποτέ ότι έσφαλλαν.

Κ.Μ: Η συγνώμη είναι εξαιρετικά σπουδαία στορία. Θέλει δύναμη να την πεις αλλά και μεγαλύτερη δύναμη να την ακούσεις.

Έτσι είναι. Ακόμη, όμως, κι αν ο άλλος δεν την αποδεχθεί, αυτός που θα την πει παίρνει άφεση σε πιο συμπαντικό επίπεδο. Και χαίρομαι που επικεντρώνουμε σε τέτοια θέματα, γιατί τί να λέγαμε, πώς να γίνει κάποιος καλός ηθοποιός;

Κ.Μ: Το θέατρο μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, κύριε Στέργιογλου;

Φυσικά. Πάντα. Ξέρετε γιατί; Γιατί ασχολούμαστε με την ψυχή του ανθρώπου, δουλεύουμε συλλογικά γι’ αυτό κάθε φορά. Δεν υπάρχουν, βέβαια, καλοί ή κακοί άνθρωποι. Υπάρχει η άβυσσος της ψυχής κάθε ανθρώπου. Δεν υπάρχει άσπρο ή μαύρο αλλά μίξη αυτών.

Κ.Μ: Πώς δουλεύετε εσείς ως ηθοποιός;

Θα απαντήσω κόντρα. Καταλαβαίνω πότε κάτι δεν πάει καλά με μένα, όταν δεν ακούω τον άλλον στη σκηνή. Όταν έχω έτοιμο τον λόγο και τον εκφέρω χωρίς να επικοινωνώ, χωρίς να νιώσω την ενέργεια τού άλλου ηθοποιού. Γνωρίζω την απάντηση και τη λέω, χωρίς να την διαμορφώσει η ατάκα που προηγήθηκε. Αυτό για μένα είναι λάθος και αρχή να πω μέσα μου: «ώχ! Σύνελθε!» Το φοβάμαι όταν συμβαίνει, γιατί καταλαβαίνω ότι είμαι απορροφημένος από τον εαυτό μου και αυτό το απεχθάνομαι. Μόνον ο εγωιστής δεν σε ακούει. Αν ο άνθρωπος κατορθώσει να ακούει τους άλλους και να τους λαμβάνει υπ’ όψη του, τότε οι σχέσεις θα ισορροπήσουν.

Κ.Μ: Το θέατρο μας αποδιοργανώνει;

Εμένα το θέατρο με επαναφέρει στην πραγματικότητα. Μου θυμίζει πως πρέπει να βαδίζω σύμφωνα με τον άλλον. Ο Στανισλάφσκι είπε: «μην επικεντρώνεις στον εαυτό σου, επικέντρωσε στον άλλον!» Ε, αυτό δεν σε κάνει καλύτερο άνθρωπο;

Κ.Μ: Ο χρόνος που αφιερώνουμε στον άλλον είναι πολύτιμο δώρο;

Φυσικά. Προσφορά δεν είναι μόνο, να δώσουμε 10 χιλιάδες ευρώ σε κάποιον, όταν τα χρειάζεται. Προσφορά είναι και να τον ακούσουμε, να τον νιώσουμε, να είμαστε διαθέσιμοι! Κι αυτό είναι που μένει, όταν όλα εκπνέουν. Με απασχολεί πολύ αυτό τελευταία.

Κ.Μ: Ο τρόπος που μαθαίνουμε τον εαυτό μας είναι από μέσα προς τα έξω ή το αντίθετο;

Αυτό ίσως δεν θα το μάθουμε ποτέ. Είμαστε ένα σύνολο από πράγματα που βιώνουμε και ανθρώπους που συναντήσαμε. Όταν πορευόμαστε, παρασέρνουμε διάφορα και μας παρασέρνουν κι αυτά. Το θέμα είναι κάτι να μας αφήνει αυτή η πορεία.

Κ.Μ: Είστε τόσο τρυφερός και ευαίσθητος άνθρωπος με τέτοιο αίσθημα του δικαίου κι όμως αποδώσατε τόσο εξαίσια και πειστικά τον ρόλο του πατέρα στον «Κυνόδοντα»!

Ειλικρινά είναι ο πιο κακός άνθρωπος που έχω υποδυθεί. Ό,τι χειρότερο. Τέρας στην ψυχή! Πιστέψτε με, αγαπητή μου, τους γνωρίζω καλά αυτούς τους ανθρώπους. Το να τους ξεσκεπάζεις, ίσως βοηθάει να γίνουν αναγνωρίσιμοι και παράδειγμα προς αποφυγήν…