Γιώργος Χρονάς: «Προσπαθούμε με την τέχνη να κάνουμε απαλότερη την αγωνία των ανθρώπων  για τον κόσμο που καταστρέφεται».

Ο Γιώργος Χρονάς, σημαντικός  ποιητής, συγγραφέας και δημοσιογράφος, με έντονη παρουσία στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα, είναι ο άνθρωπος των Εκδόσεων Οδός Πανός. Στα τεύχη του παρουσιάζονται μελέτες και κείμενα κορυφαίων εκπροσώπων των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών: Κική Δημουλά, Λιλή Ζωγράφου, Μάνος Χατζιδάκις, Τσαρούχης, Γκάτσος, Μίκης Θεοδωράκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος κ.ά.  Γέννημα-θρέμμα του Πειραιά ο Γιώργος Χρονάς έγινε ο θρύλος μιας ολόκληρης ιδεολογικής επανάστασης που γράφτηκε με τα χρώματα της ποίησης.  Η ποίησή του ηδυπαθής,  φτιαγμένη λες από  συστατικά ατμοσφαιρικής μαγείας της καθημερινότητας,  προκλητικά και συνειδητά κάνει zoom σε «περιθωριακούς» ανθρώπους, σε πάθη «σκοτεινά», σε αισθήματα και βήματα μοναχικά και σε ρίγη ανεπαίσθητα. Στην ποίηση του Γιώργου Χρονά η ζωή μπορεί να είναι βάλτος, αλλά μέσα του ανθίζουν κρίνα. Βραδιά ποίησης στο Εθνολογικό Μουσείο Θράκης κι εκείνος να σκορπά λέξεις που σε παίρνουν απ’ το χέρι και σου μαθαίνουν τη ζωή όπως δεν τολμάς εύκολα να τη γευτείς αλλά την ονειρεύεσαι με πόθο ασελγή.

Σε πρόσφατη συνέντευξή σας επισημάνατε τη ρήση του Πλάτωνος: "Για να πεις κάτι μεγάλο πρέπει να είσαι τρελός, ερωτευμένος ή ποιητής". Μεταφέρατέ μας για λίγο στο σύμπαν όπου εσείς το διανοείστε και το βιώνετε αυτό.
Πώς μπορείς να δημιουργείς υπηρετώντας εξουσίες ή πρόσωπα;
Χρειάζεται λίγη – εννοώ πολλή – ελευθερία, τρέλα για να λες ό,τι πιστεύεις. Ο Τσαρούχης έλεγε: «οι εργάτες φωνάζουν, ψωμί και ελευθερία. Και δεν ξέρουν ότι η ελευθερία πάει με την πείνα».

Γιατί σας αποκαλούν "ποιητή των μικρών στιγμών των ανθρώπων";
Δεν είμαι μόνο αυτό. Το έγραψε ένας δημοσιογράφος και έκτοτε επαναλαμβάνεται. Και πρέπει να απολογούμαι. Όχι γιατί δεν περιγράφω μικρές στιγμές, που είναι πολλές φορές σπουδαιότερες, από τις σημαντικές.

Μας κάνει η ποίηση καλύτερους ανθρώπους;
Η τέχνη, η αγάπη μας κάνει καλύτερους. Η ενασχόλησή μας με την εργασία μας – όποια και αν είναι.

Ποίησή σας έχει μελοποιήσει κα τραγουδήσει ο Μάνος Χατζιδάκις. Πώς νιώθετε σήμερα για την συνεργασία σας αυτή; Τι θέση έχει στα βάθη της καρδιάς σας η περίοδος εκείνη;
Είμαι τυχερός άνθρωπος με μία μεγάλη ατυχία – έχασα τον ποιο σπουδαίο άνθρωπο της ζωής μου – τον ζωγράφο Δημήτρη Λαλέτα (1964-2011) που είναι από την πόλη σας, που μου γνώρισε.

Θα αναφέρω μερικά ονόματα εξαιρετικά σημαντικών ανθρώπων στο χώρο τους και θα ήθελα να μου πείτε δυό τρεις φράσεις για την αίσθηση που σας αφήνει η αναφορά στον κάθε έναν από αυτούς...
Νίκος Γκάτσος – ο Σοφοκλής δίπλα μου
Τσαρούχης – αυστηρός  μεγάλος δάσκαλος και ευαίσθητος σαν μωρό ταυτόχρονα
Λιλή Ζωγράφου – Η Κάρμεν αυτοπροσώπως
Κική Δημουλά – Ένα κορίτσι από το Λονδίνο
Έντγκαρ Άλαν Πόε – Φίλος μου. Μας συνδέει ο θάνατος και το σκότος
Λόρκα – Ερωτικός και μοιραίος
Ντίνος Χριστιανόπουλος – Μοναχός με αυστηρότητα
Νίκος Καρούζος – Φιλόσοφος ποιητής
Μελίνα Μερκούρη – Θυελλώδης, ελεύθερη
Κωστής Μοσκώφ – σοφός σαν Εβραίος

Ποιόν θα αναφέρατε εσείς εάν αναμοχλεύατε τα συναισθήματά σας; Με ποιόν θα θέλατε να πιείτε ένα ποτήρι κρασί εάν η μηχανή του χρόνου σας το επέτρεπε;
Με τον Δημήτρη Λαλέτα. Ήταν το άλτερ έγκο μου. Με διάβαζε. Τον διάβαζα. Είμαι τυχερός που τον συνάντησα. Ο τέλειος άνθρωπος που βρέθηκε δίπλα μου. Αναντικατάστατος.

"Μόνο σε ταινία του Πέδρο Αλμοδόβαρ μπορούμε να δούμε μια περσόνα όπως η Μαλβίνα" έχετε πει σε συνέντευξή σας. Τί ήταν εκείνη στην καθημερινότητά σας;
Φίλη μου, μ’ αγαπούσε. Την αγαπούσα. Την είδα, στην τηλεόραση, να κάνει γκελ με το χάος. Έφυγε. Ξέρω το μυστικό της. Στην τέχνη, στη ζωή.

Ποιά περιφερειακά λογοτεχνικά περιοδικά ξεχωρίσατε στη διάρκεια της ενασχόλησής σας με τα έντυπα λόγου και τέχνης όλ' αυτά τα χρόνια;
Manifesto στην Χαλκίδα, Παρέμβαση στην Κοζάνη, Εντευκτήριο στη Θεσσαλονίκη.

Τί είναι αυτό που ποτέ στη ζωή σας δεν απαρνηθήκατε;
Να κάνω αυτό που θέλω. Έστω κι αν αποτύχω.

Τί άλλαξε ίσως μέσα σας  στην πορεία της ζωής σας; Αλλάζουν οι άνθρωποι;
Έγινα περισσότερο μόνος αφού ότι είχα να πω το είπα. Δεν με νοιάζει να πείσω κάποιον. Κάποιους. Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν.

Πως φέρουμε μέσα μας τους γονείς μας; Τί θα γινόταν αν μας απελευθέρωναν νωρίς;
Περιέχω και τους δύο γονείς μου. Όσο μεγαλώνω περισσότερο. Απελευθερώθηκα νωρίς. Ήμουν χαμένος αν δεν τους «σκότωνα», αφού τους περιείχα. Αυτοί οι δύο με γέννησαν. Άκουσα τον λόγο τους νωρίς. Το μυστικό τους στη ζωή. Βαδίζω το δικό μου δρόμο.

Δεν υπήρξατε ποιητής ευρείας κατανάλωσης από τα ΜΜΕ. είχατε πάντα μια πιό μοναχική πορεία ως ποιητής και καλλιτέχνης. Σας"έψαξε" όμως για να τη θρέψετε μια ολόκληρη γενιά. Είναι η μοναχικότητά σας ο προσωπικός σας τρόπος να επαναστείτε και να διαφοροποιείστε;
Έτσι διάλεξα να πορεύομαι. Το πολύ φως σκοτώνει. Αλλά και δεν το φοβάμαι αφού δημιουργώ και σ’ αυτό. Εκεί που θέλω ανήκω και συνομιλώ.

Έχετε κάνει πολύ σημαντική δουλειά ως υπεύθυνος της «Βιβλιοθήκης» της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, του Σαββάτου. Πώς βλέπετε τα πράγματα σήμερα; Τα ηλεκτρονικά βιβλία αποτελούν απειλή για τις εκδόσεις;

Κάνω αυτό που νομίζω με τους συνεργάτες του φύλλου. Ξέρω καλά τη δουλειά μου. Θα μπορούσα να διευθύνω τους «Τάιμς», του Λονδίνου ή της Νέας Υόρκης. Δεν έχω φοβίες. Δεν έχω τρόμο. Τα ηλεκτρονικά βιβλία είναι αέρας κοπανιστός. Λέξεις που κυλούν εύκολα. Δια της αφής.

Τί σας έλκει σήμερα στους νέους του χώρου;
Η αθωότητα, ο ερωτισμός που δεν τους βγαίνει, η φιλοδοξία, η τρέλα. Η ανεργία που είναι θάνατος. Προσεύχομαι.

Πώς έχετε τη Θράκη φυλαγμένη στην καρδιά σας;
Τη χώρα που έμαθα από τον Δημήτρη Λαλέτα. Τον ευχαριστώ. Την ευχαριστώ που την είδα. Που θα την βλέπω αφού θα γυρίζω, πάντα, στο φίλο μου, που κοιμάται στα Παλιά Μνήματα της Αλεξανδρούπολης. Βλέπω την μητέρα του, Δέσποινα, τον αδελφό του Θωμά. Έχω αναλάβει το έργο του της ζωγραφικής που θα εκδοθεί, αργότερα, σ’ ένα βιβλίο με λόγια φίλων του που τον γνώρισαν στην Αθήνα και αλλού. Τα βιβλία του – λογοτεχνικά και ζωγραφικής που με λίγα χρήματά του μάζευε σαν φυλαχτό. Πολύτιμα για μένα.

Αφήστε μας μια φράση παρηγοριάς και φροντίδας! Σα να τη ρίχνατε σε γυάλινο μπουκάλι  να τη βρούμε ως οδηγία επιβίωσης σ' αυτή τη παράξενη πύλη Ανατολής προς τη Δύση.
Να αγαπάτε. Να σιωπάτε. Να εργάζεστε ακόμα κι αν δεν έχετε δουλειά και ψάχνετε. Η γη σας είναι η ελπίδα. Και η θάλασσα. Το Δέλτα του Έβρου. Τα πολύχρωμα πουλιά. Οι κραυγές τους. Οι φωνές τους. Νάστε δυνατοί και ωραίοι σαν Έλληνες. Βλέποντας τον Φάρο σας στην αλησμόνητη βόλτα σας.